Özel durumlar: senin durumun hangisi?

Performans düşüklüğü gerekçesiyle çıkarıldım

Verim ya da performans düşüklüğü geçerli bir fesih nedeni olabilir, ama işveren bunu objektif ölçütlerle ispatlamak ve fesihten önce savunmanı almak zorundadır (İş Kanunu md. 19).

Geçerli nedenle fesih tazminatsız değildir: kıdem ve ihbar tazminatı ödenir. İş güvencen varsa 1 ay içinde arabulucuya başvurup işe iade isteyebilirsin.

Raporluyken ya da iş kazasından sonra

Hastalık ya da kaza nedeniyle işe gelemediğin süre, ihbar süresini 6 hafta aşmadıkça işveren bu nedenle haklı fesih yapamaz (md. 25). Bu süre aşılırsa fesih mümkündür, ama kıdem tazminatı yine ödenir.

İş kazası SGK’ya bildirilmelidir; geçici iş göremezlik ödeneği ve ayrıca tazminat hakların olabilir. Bir avukata ya da sendikana danış.

Hamileyken ya da doğumdan sonra

Hamilelik ve doğum izni geçerli fesih nedeni değildir (md. 18). Doğum izni toplam 16 haftadır (doğumdan önce 8, sonra 8); çoğul gebelikte daha uzundur.

Hamilelik nedeniyle çıkarılmak ayrımcılıktır: ayrımcılık tazminatı (md. 5) ve iş güvencen varsa işe iade isteyebilirsin. Kadın işçi evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle ayrılırsa da kıdem tazminatı alır.

Deneme süresinde çıkarıldım

Deneme süresi en fazla 2 aydır; toplu iş sözleşmesiyle 4 aya kadar uzatılabilir. Bu sürede taraflar bildirim süresi beklemeden ve tazminatsız feshedebilir (md. 15).

Çalıştığın günlerin ücreti ve diğer hakların yine de ödenir. Deneme süresi kıdeminden sayılır.

Emekli olup çalışırken çıkarıldım

Emekli olduktan sonra en az 1 yıl çalıştıysan, işveren feshinde bu yeni çalışma süren için kıdem tazminatı alabilirsin.

Emekli aylığı aldığın için işsizlik maaşı alamazsın. İş güvencesi şartlarını taşıyorsan işe iade isteyebilirsin.

Sendika üyeliğim yüzünden çıkarıldım

Sendikaya üye olduğun, olmadığın ya da sendikal faaliyete katıldığın için işten çıkarılamazsın (6356 sayılı Kanun md. 25).

Bu durumda en az 1 yıllık ücretin tutarında sendikal tazminat isteyebilirsin. İşyerinde 30’dan az işçi olsa ya da 6 aydan az çalışmış olsan da bu hakkı kullanabilirsin. Süre yine 1 ay: arabulucuya başvur.

Taşeron (alt işveren) işçisiyim

Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı ücret ve tazminat borçlarından alt işverenle birlikte sorumludur (md. 2).

Alt işveren değişse de aynı işyerinde çalışmaya devam ettiysen kıdemin çoğu durumda birleşir. Bordrolarını ve SGK hizmet dökümünü sakla.

İstifa ettim ama haklı bir nedenim vardı

Ücretin ödenmemesi, SGK’ya eksik bildirim, mobbing ya da çalışma koşullarının onayın olmadan ağırlaştırılması gibi durumlarda sözleşmeni haklı nedenle feshedebilirsin (md. 24).

Bu durumda kıdem tazminatı alırsın, ihbar tazminatı alınmaz; işsizlik maaşına da başvurabilirsin. Yazında “istifa ediyorum” yerine “haklı nedenle feshediyorum” de ve nedeni açıkça yaz. Maaşın ödenmiyorsa ayrıca bak.

Askerlik, evlilik ya da emeklilik nedeniyle ayrılmak

Bu nedenlerle kendi isteğinle ayrılsan da, en az 1 yıllık kıdemin varsa kıdem tazminatı alırsın (1475 sayılı Kanun md. 14):

• Muvazzaf askerlik nedeniyle ayrılma
• Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde ayrılması
• Emeklilik, ya da yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlayıp SGK’dan yazı alarak ayrılma

Kullanmadığım yıllık izinler

Sözleşme hangi nedenle biterse bitsin, kullanmadığın yıllık izinlerin ücreti son ücretinden ödenir (md. 59). Bu alacak 5 yılda zamanaşımına uğrar.

İşyeri kapanıyor

İşyeri tamamen kapanıyorsa işveren bunu 30 gün önce bildirmek zorundadır; kıdem ve ihbar tazminatın ödenir, şartları sağlıyorsan işsizlik maaşı alırsın. İşveren iflas ettiyse ya da konkordato ilan ettiyse Ücret Garanti Fonu’na bak. Ayrıntılar: toplu işten çıkarma ve kapanış.